امروز
گروه خبري : هرمزگان در فضای مجازی
تاريخ انتشار : 1398/01/24 - 16:41 كد :2090
بحران های طبیعی؛ رسانه های شهروندی و آلودگی اطلاعاتی*
خبر هرمزگان- امروزه روزنامه نگاری شهروندی در تلفیق و هم پیوستگی با فضای مجازی، رسانه های شهروندی را پدید آورده اند.

امروزه روزنامه نگاری شهروندی در تلفیق و هم پیوستگی با فضای مجازی، رسانه های شهروندی را پدید آورده اند.

رسانه‌های شهروندی گونه جدیدی از تولید تا مصرف اطلاعات واخبار را خلق کرده اند. روزنامه‌نگاری شهروندی با تجهیز و همقرانی با رسانه‌های مجازی، فاصله تولید تا مصرف اطلاعات را به صفر رسانده است و اقسام اطلاعات از لحظه تهیه تا موقع توزیع و حتی مصرف ،گاه زمان چندثانیه ای را می پیماید.

رسانه های مجازی، وب بنیاد و وب پایه اند و بر بستر اینترنت و نت معنا و مفهوم پیدا می کنند که نتیجه غایی آن، تولید و انباشت حجم وسیع اطلاعات پراکنده به شکل های متفاوت نوشتاری، تصویری و صوتی و هم آمیخته (مولتی مدیا) است که می‌تواند ابعاد یک رویداد و ماجرای اتفاق افتاده را در ابعادی وسیع  ودر حین حال ریز و جزیی به نمایش گذارد.

در حوادث چند هفته گذشته سیل وطغیان رودخانه ها و سرریز سدها و …در جاهای مختلف کشور از گلستان تا فارس و لرستان و خوزستان؛ رسانه های شهروندی از زمان و درون حادثه و در دل رویداد در حال وقوع به طور دقیق و بسان شاهد عینی توانستند آنچه را روی داده از نظرهای مختلف نشان دهند.

اما علی رغم قدرت قابل درک و سیطره انداز رسانه های شهروندی، تهدید جدیی که اینگونه رسانه ها را با آفت جدی رو درو می سازد “آلودگی اطلاعاتی” است.

رسانه های رسمی و کلاسیک از قبیل شبکه های تلویز یونی، روزنامه ها و…از طریق مجاری و دروازه های خاص و دقیقی کنترل می شوند، سردبیری، نظارت و پایش بر اینگونه رسانه ها با توجه به “لزوم جوابگویی قانونی ” موضوعی حیاتی و حتی حیثیتی است و “ویراستاری محتوایی و صوری ” با این منطق ساختاری همراه است تا ” اعتبار منبع ” زایل نشده  و “اعتماد مخاطب ” خدشه دار آسیب نبیند و اجزای نظارتی به طور مستمر بر حفظ این دو عامل موثر تاکید و وسواس به خرج می دهند.

تاکید بر معتبر بودن منبع و دقیق بودن اطلاعات و صحت آن، سرعت چرخش اطلاعات را کند می کند. در رسانه های شهروندی برآمده از فضای مجازی، روند و رویه “ویراستاری ” حذف شده و یا بسیار شخصی و سلیقه ای گردیده است و از قواعد رسمی حرفه ای تبعیت نمی کند و از این رو “سرعت انتشار اطلاعات ” یک اصل محوری و مرکزی تلقی شده است و همین عاملی شده تا علی رغم وسعت نشر اطلاعات نتوان آن را اطلاعات دقیق وکاملا مستند و مستدل برشمرد چرا که بسیار محتمل است بخشی از آن با حاشیه ها، دست کاریها و جعل ها و…برجسته شده و قسمتی دیگر به دلایل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و…به عمد نادیده گرفته شود.

حتی در حوادث اخیر و سیلابی شدن مناطقی از کشور، گاه کلیپ ها و فیلم ها و اخباری منتشر شده و به اصطلاح وایرال می شد که حتی مربوط به داخل کشور نبود. نمونه ای از آن کلیپی که به اسم سیل کیش جا زده شد و بعد از ساعاتی مشخص شد به سیل چند سال پیش بندر جده عربستان تعلق دارد، دستکاری، فتوشاپ عکس، صدا گذاری و …و انواع و اقسام دستکاری ها در حوزه تولیدات محتوایی رسانه های شهروندی، آلودگی های اطلاعاتی را به بار می آورد که به دلیل سرعت تکثیر، بحران زا و تشدید کننده عوارض یک رویداد است.

از سوی دیگر، با قدرت یابی افزون رسانه های شهروندی، رسانه های رسمی و حرفه ای نیز هرروز به تولیدات آن از کلیپ و فیلم و عکس و… وابسته تر می شوند و چاره ای جز استفاده از محتوای مخلوق آنها ندارند. این امر نشان دهنده آن است که همگرایی و هم پوشانی رسانه ای که چندی است از آن در مجامع علمی و دانشگاهی گفته می شود در حال به ثبوت و ظهور رساندن خود در سپهر رسانه ای جدید جهان است.

در سپهر نورس رسانه ای، رسانه ها به جای رقابت می بایست رفاقت کنند و پوشش های خبری خود را دوشادوش  هم به پیش ببرند. اما این پرسش جدی هم در چنین فضای رسانه ای جلوه نمایی می کند که وقتی فضای رسمی اطلاع رسانی نکته به دست رسانه های شهروندی افتاد و به یکباره و در بازه زمانی کوتاهی، حجم وسیعی از اطلاعات بدون در نظر گرفتن اعتبار واعتماد منتشر شد چه اتفاقی خواهد افتاد؟ ثمره تعلل رسانه های رسمی، فضای خبری آلوده شده و مسموم به اطلاعات و محتوایی است که ثانیه برثانیه برحجم و میزان آن افزون می شود و خود به سیلاب بزرگتری بدل می گردد.

برای اینکه به طور مصداقی تر به این موضوع اشاره کنم، پنجم فروردین سال جاری به یکباره فیلم ها و تصاویری در فضای مجازی (و به ویژه تلگرام ) منتشر شد که خبر از سیل در دروازه قرآن شیراز می داد. برای اطلاع از کم و کیف این واقعه و تایید از یک مرجع معتبرتر من شخصا به شبکه خبر مراجعه کردم و جالب آنکه در اوج نشر مدام سیل شیراز و تلفات و خسارات آن در فضای مجازی، شبکه خبر، اخبار ورزشی نشان می داد.

شبکه خبری که ذات و ماهیت و ماموریت پیدایشش، اطلاع رسانی سریع است. مخاطب این شبکه بیش از آنکه در وهله اول رویداد به تفسیر و تحلیل نیاز داشته باشد به “خبر” محتاج است اما گویی دست اندرکاران این شبکه از مهمترین خبر آن لحظه غافل بودند.

اما همزمان، حجم وسیعی از اطلاعات گسترده تولیدی رسانه های شهروندی راجع به سیل شیراز در کانال های تلگرام و واتس اپ و…در حال انتشار بود. هرچند که از نقطه نظر تخصصی نمی شد تمام آن اطلاعات را پذیرفت و افراد مطلع تر مترصد تایید رسمی واقعه از سوی “مرجع رسانه ای رسمی ” بودند.

بعد ساعاتی که بالاخره رسانه های رسمی تر به خود آمدند و از جمله شبکه خبر به مهم ترین رویداد داخلی آن روز ناگوار پرداخت سراغ همان تصاویری رفت که از دقایقی بعد حادثه سیل دروازه قرآن شیراز از طریق رسانه های شهروندی تولید شده بود. به عبارتی صدا و سیمای فارس، چند ساعت بعد به صحنه حادثه رسیده بود. شاید تا یک ساعت اولیه، فضای خبری با محتوای رسانه های شهروندی تسخیر شد.

رسانه های شهروندی توانسته اند با سوار شدن بر سهپر اینترنت، سپهر اطلاع رسانی را به ویژه در غیاب و رخوت رسانه های رسمی در ید اختیار خویش بگیرند و با قدرت بالای تاثیرگذاری، موج آفرینی خبری کنند. بی گمان در حوادث اخیر سیلابی شدن مناطق غرب و شمال و جنوب کشور، رسانه های شهروندی از دورافتاده ترین مناطق و گمنام ترین جای ها، از دل حوادث و از درون رویدادها، اطلاعات بسیاری منتشر کردند.

نفوذ، جسارت، ریز بینی، حضور ملموس و صدای گویای مردم و… ویژگی های غیر قابل انکار آنهاست. قدرتی که “رییس یک موسسه امدادی رسمی ” را وادار می کند که در پی نشر عکس هایش در یک رستوران لوکس در حین ماموریت در گلستان به طور علنی و در رسانه تلویزیون از مردم عذرخواهی کند یا فریاد واخواهی خانواده سیل زده دارای فرزند معلول در روستایی از لرستان را به گوش مسئولان می رساند و

این توانمندی و قدرت، ستودنی و ارزشمند است که دیگر مسئولان و کارگزاران نمی توانند خود را از تیررس رسانه های شهروندی دور کنند و اگر پیش تر،  افرادی قادر بودند ناتوانی ها و تناقض های رفتارهای ریز و درشت خود را پشت شیشه های مات مخفی کنند اکنون این شیشه ها به مدد “رسانه های شهروندی ” بسیار شفاف و رویت شدنی گردیده است اما همانطور که پیشتر گفته شد آفت جدی اینگونه رسانه ها، امکان بالای انواع “آلودگی های اطلاعاتی ” و جعل ، دستکاری و وارونه سازی حقایق و جهتدارسازی محتوا و.. است.

راهکار مقابله با چنین فضای غبارآلوده و مه اندود نیز انتقال دروازه بانی خبر از حوزه تولید به مصرف است. به عبارت روشن تر تقویت و تحکیم سواد رسانه ای در میان مصرف کنندگان اطلاعات به میزان زیادی مانعی برسرراه نشت اطلاعات غلط و مخدوش است.

سواد رسانه ای، امری مهارتی است که مسئولیت آموزش و آگاهی دهی آن به مردم برعهده فرهیختگان، رسانه ها و نخبگان جامعه است. اگر مخاطبان و مصرفگران محتوای رسانه های شهروندی، از سواد رسانه ای لازم و موثر دربرابر اطلاعات مسموم برخوردار نباشند ذهن و روان آنها دچار یک آشفتگی، تنش و اختلال شده و ممکن است تصمیمات اشتباه بگیرند و یا قضاوت و برداشت های نادرستی را در حکم باورهای صحیح بپذیرند.

دوران رسانه های شهروندی، عصرجدیدی است که هنوز راه زیادی برای پیمودن و به پختگی رسیدن در پیش رو دارد اما اثرات تولیدات آن نزدیک و آنی است، آموزش مهارت “مدیریت مصرف اطلاعات ” و فرهنگ باور و اعتماد به این فضا ضرورتی است که نباید از آن غافل بود.

* دکتر سید رضا هاشمی زاده-  استاد علوم ارتباطات در دانشگاه آزاد اسلامی بندرعباس

   منبع: پایگاه خبری عصر کار  

عکس: ایسنا

 
 

 
 با پیوستن به کانال جدید،همچنان با ما همراه باشید.
در کانال جدید می توانید اخبار، انتقادات و پیشنهادهای خود را برای شورای سردبیری خبرهرمزگان ارسال نمایید.
لینک پیوستن به کانال جدید خبر هرمزگان:
 
نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
آخرین اخبار
هشدار جهاد کشاورزی: موج چهارم ملخ ها تمام هرمزگان را درگیر خواهد کرد موسیقی بستکی غایب بزرگ همایش تجلیل از پیشکسوتان مشترکان برق خانگی پرمصرف در هرمزگان 16 درصد جریمه می شوند وضعیت دمای هرمزگان بالاتر از درجه بحرانی خروج نفتکش های حادثه دیده از آب های ایران رئیس فراکسیون مبارزه با مفاسد اقتصادی مجلس: قاچاق کلان محصولات پتروشیمی در بندرعباس باید رسیدگی شود/ شائبه نقش مدیران شناخته شده اعتراض حامیان حقوق حیوانات به سگ کشی توسط شهرداری بندرعباس/ معاون شهردار: سگ ها بیمار بودند ملخ و میگو مدیران هرمزگان را به خط کردند توقف فعالیت معدن استخراج نمک در محدوده گنبد نمکی بستک دو تن از دریابانان میناب در درگیری با قاچاقچیان به شهادت رسیدند توقیف کامیون حامل ۲۵ تن شیر خشک قاچاق در بندرعباس دمای هوا در برخی شهرهای هرمزگان به مرز ۵۰ درجه می رسد ملخ های مهاجم کارآمدی مدیران و زبان نمایندگان هرمزگان را خورده اند مرگ مادر ۲۶ ساله در بشاگرد هرمزگان هفته محیط زیست از عمل نکردها بگوییم قیمت کتاب های درسی برای سال تحصیلی جدید اعلام شد مدیرکل محیط زیست: 106 پرونده شکار غیر مجاز در مراجع قضایی/ ساحل بندرعباس از شیلات تا پلاژ بانوان آلودگی میکروبی دارد سقوط جوینده عسل از ارتفاع/ جوان 39 ساله بستکی جان باخت جزییاتی از حادثه آتش سوزی در اراضی تحت مدیریت منطقه آزاد قشم/ یک نفر جان باخت 16 خرداد آخرین مهلت برای پذیرش استعفا نامزدهای انتخاباتی آتش سوزی در محوطه کالاهای خطرناک بزرگ‌ترین بندر تجاری ایران محیط بان هرمزگانی حین ماموریت جان باخت حکم متهمان پرونده البرز ایرانیان صادر شد/ محکومیت داماد استاندار هرمزگان به ۲۵ سال حبس و شلاق فرشیدی: ۱۶۰ هزار هرمزگانی مبتلا به فشار خون هستند پافشاری فرماندار بندرعباس بر طرح خرید ملخ/ محیط زیست موافق است مخالفت سازمان حفظ نباتات کشور با تصمیم استاندار هرمزگان/ خرید تضمینی ملخ مشکل ساز است دستور استاندار هرمزگان برای خرید تضمینی ملخ/ ملخ هر کیلو هشت هزار تومان پاسخ جهاد کشاورزی به ویدئوی مقابله مردم با ملخ در تل سوروی سیاهو/ مبارزه همچنان ادامه دارد انبار رستوران بادگیران در آتش سوخت سود ۱۵ درصدی برای متقاضیان پروانه ساختمانی قسطی عذر «بیخودی‌المُلک‌»های وطنی را بخواهید حذف سوله 70 ساله خاک سرخ از مقابل قلعه پرتغالی‌ها سرپرست معاونت سیاسی، امنیتی استانداری منصوب شد تغییر در ترکیب شورای شهر بندرعباس اهدای عضو دو جوان هرمزگانی در یک روز محمود رئوفی: کاندیدای مستقل هستم/ صدای نماینده های هرمزگان به جایی نمی رسد ۱۸۰ هزار نفر در هرمزگان هنوز کارت ملی نگرفته اند موج گرما در هرمزگان/ افزایش ۳ تا ۵ درجه ای دما تا نیمه هفته گنبدهای نمکی بستک اسیر چنگالِ معدن جدید دادی زاده: یکصد واحد آموزشی انشعاب آب و برق و فاضلاب ندارند فرماندار جاسک: مدیرکلی داریم که کارمندان او را نمی‌شناسند اژه ای در بندرعباس تاکید کرد: لزوم مبارزه اساسی با مفسدان حکومتی/ گفته بودم پشت پرده کانتینرهای قاچاق را اعلام کنند درگیری مسلحانه پلیس با اشرار در جاسک/ شرور سابقه دار کشته شد نعیم آبادی: ماهانه بیشتر از ۱۰۰ هزار تومان دریافتی ندارم/ استاندار مستقل عمل کند کشف انبار کاغذ در بندرعباس توقیف 159 شناور صیادی متخلف در هرمزگان انبه هرمزگان به بازار رسید/ پیش بینی 16 هزار تن از باغ های استان دستگیری باند سارقان منزل در بندرعباس/ سرقت در پوشش کارگر ساختمان اعلام برنامه زمانبندی انتخابات مجلس شورای اسلامی زن کلاهبردار سایت دیوار در هرمزگان دستگیر شد مشاهده آرشیو
  • پر بازدیدترین ها
  • پر بحث ترین ها
تمامي حقوق مادي و معنوي اين سايت متعلق به خبر هرمزگان است و استفاده از مطالب، با ذکر منبع بلامانع است.