امروز
گروه خبري : هرمزگان در فضای مجازی
تاريخ انتشار : 1398/01/24 - 16:41 كد :2090
بحران های طبیعی؛ رسانه های شهروندی و آلودگی اطلاعاتی*
خبر هرمزگان- امروزه روزنامه نگاری شهروندی در تلفیق و هم پیوستگی با فضای مجازی، رسانه های شهروندی را پدید آورده اند.

امروزه روزنامه نگاری شهروندی در تلفیق و هم پیوستگی با فضای مجازی، رسانه های شهروندی را پدید آورده اند.

رسانه‌های شهروندی گونه جدیدی از تولید تا مصرف اطلاعات واخبار را خلق کرده اند. روزنامه‌نگاری شهروندی با تجهیز و همقرانی با رسانه‌های مجازی، فاصله تولید تا مصرف اطلاعات را به صفر رسانده است و اقسام اطلاعات از لحظه تهیه تا موقع توزیع و حتی مصرف ،گاه زمان چندثانیه ای را می پیماید.

رسانه های مجازی، وب بنیاد و وب پایه اند و بر بستر اینترنت و نت معنا و مفهوم پیدا می کنند که نتیجه غایی آن، تولید و انباشت حجم وسیع اطلاعات پراکنده به شکل های متفاوت نوشتاری، تصویری و صوتی و هم آمیخته (مولتی مدیا) است که می‌تواند ابعاد یک رویداد و ماجرای اتفاق افتاده را در ابعادی وسیع  ودر حین حال ریز و جزیی به نمایش گذارد.

در حوادث چند هفته گذشته سیل وطغیان رودخانه ها و سرریز سدها و …در جاهای مختلف کشور از گلستان تا فارس و لرستان و خوزستان؛ رسانه های شهروندی از زمان و درون حادثه و در دل رویداد در حال وقوع به طور دقیق و بسان شاهد عینی توانستند آنچه را روی داده از نظرهای مختلف نشان دهند.

اما علی رغم قدرت قابل درک و سیطره انداز رسانه های شهروندی، تهدید جدیی که اینگونه رسانه ها را با آفت جدی رو درو می سازد “آلودگی اطلاعاتی” است.

رسانه های رسمی و کلاسیک از قبیل شبکه های تلویز یونی، روزنامه ها و…از طریق مجاری و دروازه های خاص و دقیقی کنترل می شوند، سردبیری، نظارت و پایش بر اینگونه رسانه ها با توجه به “لزوم جوابگویی قانونی ” موضوعی حیاتی و حتی حیثیتی است و “ویراستاری محتوایی و صوری ” با این منطق ساختاری همراه است تا ” اعتبار منبع ” زایل نشده  و “اعتماد مخاطب ” خدشه دار آسیب نبیند و اجزای نظارتی به طور مستمر بر حفظ این دو عامل موثر تاکید و وسواس به خرج می دهند.

تاکید بر معتبر بودن منبع و دقیق بودن اطلاعات و صحت آن، سرعت چرخش اطلاعات را کند می کند. در رسانه های شهروندی برآمده از فضای مجازی، روند و رویه “ویراستاری ” حذف شده و یا بسیار شخصی و سلیقه ای گردیده است و از قواعد رسمی حرفه ای تبعیت نمی کند و از این رو “سرعت انتشار اطلاعات ” یک اصل محوری و مرکزی تلقی شده است و همین عاملی شده تا علی رغم وسعت نشر اطلاعات نتوان آن را اطلاعات دقیق وکاملا مستند و مستدل برشمرد چرا که بسیار محتمل است بخشی از آن با حاشیه ها، دست کاریها و جعل ها و…برجسته شده و قسمتی دیگر به دلایل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و…به عمد نادیده گرفته شود.

حتی در حوادث اخیر و سیلابی شدن مناطقی از کشور، گاه کلیپ ها و فیلم ها و اخباری منتشر شده و به اصطلاح وایرال می شد که حتی مربوط به داخل کشور نبود. نمونه ای از آن کلیپی که به اسم سیل کیش جا زده شد و بعد از ساعاتی مشخص شد به سیل چند سال پیش بندر جده عربستان تعلق دارد، دستکاری، فتوشاپ عکس، صدا گذاری و …و انواع و اقسام دستکاری ها در حوزه تولیدات محتوایی رسانه های شهروندی، آلودگی های اطلاعاتی را به بار می آورد که به دلیل سرعت تکثیر، بحران زا و تشدید کننده عوارض یک رویداد است.

از سوی دیگر، با قدرت یابی افزون رسانه های شهروندی، رسانه های رسمی و حرفه ای نیز هرروز به تولیدات آن از کلیپ و فیلم و عکس و… وابسته تر می شوند و چاره ای جز استفاده از محتوای مخلوق آنها ندارند. این امر نشان دهنده آن است که همگرایی و هم پوشانی رسانه ای که چندی است از آن در مجامع علمی و دانشگاهی گفته می شود در حال به ثبوت و ظهور رساندن خود در سپهر رسانه ای جدید جهان است.

در سپهر نورس رسانه ای، رسانه ها به جای رقابت می بایست رفاقت کنند و پوشش های خبری خود را دوشادوش  هم به پیش ببرند. اما این پرسش جدی هم در چنین فضای رسانه ای جلوه نمایی می کند که وقتی فضای رسمی اطلاع رسانی نکته به دست رسانه های شهروندی افتاد و به یکباره و در بازه زمانی کوتاهی، حجم وسیعی از اطلاعات بدون در نظر گرفتن اعتبار واعتماد منتشر شد چه اتفاقی خواهد افتاد؟ ثمره تعلل رسانه های رسمی، فضای خبری آلوده شده و مسموم به اطلاعات و محتوایی است که ثانیه برثانیه برحجم و میزان آن افزون می شود و خود به سیلاب بزرگتری بدل می گردد.

برای اینکه به طور مصداقی تر به این موضوع اشاره کنم، پنجم فروردین سال جاری به یکباره فیلم ها و تصاویری در فضای مجازی (و به ویژه تلگرام ) منتشر شد که خبر از سیل در دروازه قرآن شیراز می داد. برای اطلاع از کم و کیف این واقعه و تایید از یک مرجع معتبرتر من شخصا به شبکه خبر مراجعه کردم و جالب آنکه در اوج نشر مدام سیل شیراز و تلفات و خسارات آن در فضای مجازی، شبکه خبر، اخبار ورزشی نشان می داد.

شبکه خبری که ذات و ماهیت و ماموریت پیدایشش، اطلاع رسانی سریع است. مخاطب این شبکه بیش از آنکه در وهله اول رویداد به تفسیر و تحلیل نیاز داشته باشد به “خبر” محتاج است اما گویی دست اندرکاران این شبکه از مهمترین خبر آن لحظه غافل بودند.

اما همزمان، حجم وسیعی از اطلاعات گسترده تولیدی رسانه های شهروندی راجع به سیل شیراز در کانال های تلگرام و واتس اپ و…در حال انتشار بود. هرچند که از نقطه نظر تخصصی نمی شد تمام آن اطلاعات را پذیرفت و افراد مطلع تر مترصد تایید رسمی واقعه از سوی “مرجع رسانه ای رسمی ” بودند.

بعد ساعاتی که بالاخره رسانه های رسمی تر به خود آمدند و از جمله شبکه خبر به مهم ترین رویداد داخلی آن روز ناگوار پرداخت سراغ همان تصاویری رفت که از دقایقی بعد حادثه سیل دروازه قرآن شیراز از طریق رسانه های شهروندی تولید شده بود. به عبارتی صدا و سیمای فارس، چند ساعت بعد به صحنه حادثه رسیده بود. شاید تا یک ساعت اولیه، فضای خبری با محتوای رسانه های شهروندی تسخیر شد.

رسانه های شهروندی توانسته اند با سوار شدن بر سهپر اینترنت، سپهر اطلاع رسانی را به ویژه در غیاب و رخوت رسانه های رسمی در ید اختیار خویش بگیرند و با قدرت بالای تاثیرگذاری، موج آفرینی خبری کنند. بی گمان در حوادث اخیر سیلابی شدن مناطق غرب و شمال و جنوب کشور، رسانه های شهروندی از دورافتاده ترین مناطق و گمنام ترین جای ها، از دل حوادث و از درون رویدادها، اطلاعات بسیاری منتشر کردند.

نفوذ، جسارت، ریز بینی، حضور ملموس و صدای گویای مردم و… ویژگی های غیر قابل انکار آنهاست. قدرتی که “رییس یک موسسه امدادی رسمی ” را وادار می کند که در پی نشر عکس هایش در یک رستوران لوکس در حین ماموریت در گلستان به طور علنی و در رسانه تلویزیون از مردم عذرخواهی کند یا فریاد واخواهی خانواده سیل زده دارای فرزند معلول در روستایی از لرستان را به گوش مسئولان می رساند و

این توانمندی و قدرت، ستودنی و ارزشمند است که دیگر مسئولان و کارگزاران نمی توانند خود را از تیررس رسانه های شهروندی دور کنند و اگر پیش تر،  افرادی قادر بودند ناتوانی ها و تناقض های رفتارهای ریز و درشت خود را پشت شیشه های مات مخفی کنند اکنون این شیشه ها به مدد “رسانه های شهروندی ” بسیار شفاف و رویت شدنی گردیده است اما همانطور که پیشتر گفته شد آفت جدی اینگونه رسانه ها، امکان بالای انواع “آلودگی های اطلاعاتی ” و جعل ، دستکاری و وارونه سازی حقایق و جهتدارسازی محتوا و.. است.

راهکار مقابله با چنین فضای غبارآلوده و مه اندود نیز انتقال دروازه بانی خبر از حوزه تولید به مصرف است. به عبارت روشن تر تقویت و تحکیم سواد رسانه ای در میان مصرف کنندگان اطلاعات به میزان زیادی مانعی برسرراه نشت اطلاعات غلط و مخدوش است.

سواد رسانه ای، امری مهارتی است که مسئولیت آموزش و آگاهی دهی آن به مردم برعهده فرهیختگان، رسانه ها و نخبگان جامعه است. اگر مخاطبان و مصرفگران محتوای رسانه های شهروندی، از سواد رسانه ای لازم و موثر دربرابر اطلاعات مسموم برخوردار نباشند ذهن و روان آنها دچار یک آشفتگی، تنش و اختلال شده و ممکن است تصمیمات اشتباه بگیرند و یا قضاوت و برداشت های نادرستی را در حکم باورهای صحیح بپذیرند.

دوران رسانه های شهروندی، عصرجدیدی است که هنوز راه زیادی برای پیمودن و به پختگی رسیدن در پیش رو دارد اما اثرات تولیدات آن نزدیک و آنی است، آموزش مهارت “مدیریت مصرف اطلاعات ” و فرهنگ باور و اعتماد به این فضا ضرورتی است که نباید از آن غافل بود.

* دکتر سید رضا هاشمی زاده-  استاد علوم ارتباطات در دانشگاه آزاد اسلامی بندرعباس

   منبع: پایگاه خبری عصر کار  

عکس: ایسنا

 
 

 
 با پیوستن به کانال جدید،همچنان با ما همراه باشید.
در کانال جدید می توانید اخبار، انتقادات و پیشنهادهای خود را برای شورای سردبیری خبرهرمزگان ارسال نمایید.
لینک پیوستن به کانال جدید خبر هرمزگان:
 
نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
آخرین اخبار
مسدود شدن مسیر رفت و آمد 40 روستای بشاگرد زمین‌خواری بزرگ یک نهاد دولتی در فرودگاه میناب رهایی گروگان در جاسک/ پلیس: اختلاف حساب عامل گروگانگیری بود هواشناسی/ سامانه ناپایدار فصلی در هرمزگان تقویت می شود سرپرست جدید گمرکات هرمزگان منصوب شد+ توضیح گمرک دستگیری قاتل فراری که خواهرش را کشت دو بنگلادشی در حادثه رانندگی کشته و هفت نفر مجروح شدند دستگیری کلاهبردار 6 میلیاردی در هرمزگان پلیس از فردا در گمرک رجایی مستقر می شود محاکمه مقصران در دادگاه های شعاری مدیران هرمزگان/ بازخوانی چند بایدِ بادی جام قهرمانی ایران در دست دختران والیبالیست هرمزگان انتقاد امام جمعه بندرلنگه از زمین خواری های بزرگ در طرح های پرورش میگو فهرست داوطلبان نهمین دوره انتخابات اتاق‌ بندرعباس منتشر شد/ غیبت نام مدعی بزرگ پیکر شهید نیروی انتظامی در بندرعباس تشییع شد عضو کمیسیون عمران مجلس: یک بام و دو هوا در اجرای قانون مردم هرمزگان را آزرده است وزیر اقتصاد در پاسخ به خبر هرمزگان مطرح کرد: تعدادی از مدیران آلوده گمرک برکنار شدند آخرین توصیه ها و هشدارهای آیت الله نعیم آبادی: نگذارید قانون شکنان میدان دار انتخابات باشند فوری/ تغییر امام جمعه بندرعباس قطعی شد/ آیت الله نعیم آبادی فردا خطبه ی خداحافظی را می خواند تفاهم نامه توسعه و افزایش ظرفیت تولید فولاد تا سقف ۱۰ میلیون تن در هرمزگان مرکز آمار ایران اعلام کرد: هرمزگان بیشترین افزایش نرخ بیکاری را تجربه کرد استاندار هرمزگان در دیدار وزیر نفت: توجه ویژه صنایع به مسوولیت اجتماعی نقش موثری در توسعه دارد مرگ دو نفر بر اثر مصرف مشروب الکلی دست ساز در قشم بی احتیاطی راننده پراید حادثه آفرید/ سه سرنشین خودرو در آتش سوختند اقتدار کاغذی استانداری هرمزگان و پروژه های بر زمین مانده استاندار هرمزگان: ورودی بعضی روستاها از شهر بندرعباس بهتر و آبرومندتر است بازتاب گسترده فیلم سرقت از زنی در بندرعباس در شبکه های محلی و ملی دختر هرمزگانی با پول توجیبی‌های خود پرندگان را آزاد می‌کند پایان یک وسترن محلی/ عاملان حمله به آمبولانس اورژانس در سیریک دستگیر شدند حمله به امداگران اورژانس سیریک برای فراری دادن مصدوم پلیس کیش: بازداشت خواننده انگیسی دروغ است رقابت ۲۷ هزار و ۵۹۱ داوطلب آزمون ورودی دانشگاه ها در هرمزگان فرزند یکی از شهدای ایرباس: مراسم 12 تیر کلیشه ای و فرمایشی شده است ماجرای خودروی میلیاردی لندکروز در سیریک/ پلیس: خودرو در توقیف است بازداشت شکارچی متخلف در رودان/ کشف و ضبط لاشه ۶ قطعه پرنده وحشی کاهش نرخ ولادت در هرمزگان/ کمترین نرخ رشد جمعیت به بشاگرد رسید هشدار دانشگاه علوم پزشکی: شناسایی 49 هزار مبتلا به پرفشاری خون در هرمزگان پایان کار عاشقانه یک معلم در بندرعباس/ آموزگار بوشهری در هرمزگان مدرسه ساخت یک مقام مسوول: بنزین تولیدی پالایشگاه ستاره خلیج فارس بالاتر از استانداردهای یورو 5 است ثبت 937 مورد گزیدگی حیوانات/ دو فوتی در هرمزگان توقیف دو هزار وسیله نقلیه متخلف در جاده های برون شهری هرمزگان شهرداری بندرعباس روزانه ۱۲ میلیون لیتر آب شرب را به فضای سبز می دهد حمله سگ به کودک ۴ ساله در شهرک پیامبر اعظم (ص) بندرعباس تعداد فوتی های اتوبوس زاﺋران مینابی به شش نفر رسید/ یک نوجوان 12 ساله در میان جان باختگان اختصاصی/ واژگونی اتوبوس زائران مینابی کربلا 3 کشته و 38 مجروح برجا گذاشت/ اعزام 29 مجروح به بندرعباس رییس کل دادگستری: پرونده اتاق بازرگانی بزرگترین پرونده فرار مالیاتی هرمزگان است کشف ۶ کیلو شمش طلا و ۵۰ قطعه طلای عتیقه در قشم به دلیل بدهی دولت؛ نیروگاه خلیج فارس به تامین اجتماعی واگذار شد صدور کیفرخواست عوامل شهادت مأموران دریابانی میناب در کمتر از سه روز پدر و دختر یک و نیم میلیارد تومان در بندرعباس کلاهبرداری کردند هشدار جهاد کشاورزی: موج چهارم ملخ ها تمام هرمزگان را درگیر خواهد کرد مشاهده آرشیو
  • پر بازدیدترین ها
  • پر بحث ترین ها
تمامي حقوق مادي و معنوي اين سايت متعلق به خبر هرمزگان است و استفاده از مطالب، با ذکر منبع بلامانع است.